Κοιτώ ψηλά
όντας χαμηλά
Βλέπω το φως
όντας «τυφλός»
Νιώθω το Δέος
όντας «αποδιοπομπαίος»
Τριαντάφυλλος Βαΐτσης
«Το φως αποτελεί εργαλείο και θέμα καταγραφής για τη ζωγραφική, ενώ γίνεται το βασικό στοιχείο αρχιτεκτονικής σύνθεσης και μέσο δημιουργίας μιας νέας αντίληψης για τον χώρο»
Από την παρουσίαση της έκθεσης «Αδειάζει, γεμίζει, το φως» στο Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών & Μουσικής Β&Μ Θεοχαράκη
Όμορφο – άσχημο, φως – σκοτάδι, μισό – ολόκληρο. Η λίστα των αντιθέτων μπορεί να συνεχιστεί επ’ άπειρο, καθώς η ζωή μας ολόκληρη κυλά ανάμεσα σε αντιθετικούς πόλους, προσπαθώντας πάντα να ισορροπήσει, πότε γέρνοντας από δω και πότε από ‘κει.
Ψυχρά, μαθηματικά, λογικά κοιτώντας αυτά τα ζεύγη των αντιθέτων δεν μπορούν να συνυπάρχουν, δεν μπορεί να είναι κάτι δηλαδή και όμορφο και άσχημο, και μισό και ολόκληρο.
Καλλιτεχνικά, δημιουργικά, ανθρώπινα μιλώντας όμως, τα πράγματα αλλάζουν. Τα πράγματα τα αλλάζει ο άνθρωπος, το καλλιτεχνικό ον, με τη φαντασία και τη δημιουργία του.
Τέτοιο ον είναι κι ο Τριαντάφυλλος Βαΐτσης, ένας άνθρωπος που έβαλε σκοπό της ζωής του το άσχημο να το κάνει όμορφο. Το σκουπίδι να το κάνει τέχνη, φιλοσοφία και ποίηση (με τη στενή αλλά και την ευρύτερη έννοια του όρου – https://vaitsis.com/).
(Πώς θα ήταν άραγε ο κόσμος μας, αν το προσπαθούσαμε αυτό όλοι μας, καθημερινά, πρώτα με τα εσώψυχά μας, με τις πιο μύχιες σκέψεις μας αλλά και με τις συναναστροφές μας;)
Ο κύριος Βαΐτσης, ο Τριαντάφυλλος (όνομα και πράμα!) δίνει σχήμα στο ά-σχημο, του δίνει νέα ζωή, ντύνοντάς το με μια αναζήτηση, ανθρώπινη και πολυδιάστατη.
Αξιοποιώντας ως πρώτη ύλη τα σκουπίδια αλλά και το φως, φτιάχνει «περίεργα» γλυπτά που σε πρώτη όψη αποτελούν μια μορφή, ένα σχήμα που μπορεί να μας προκαλέσει ίσως μόνο… αμηχανία. Όταν όμως πέσει πάνω στις περίεργες αυτές κατασκευές το ζωογόνο φως – και μάλιστα από συγκεκριμένη γωνία – τα αντίθετα γίνονται ένα!
Το σκουπίδι γίνεται τέχνη, η σκιά φωτίζει νοήματα, η αμηχανία δίνει τη θέση της στην έκπληξη, στην ομορφιά, στον προβληματισμό και τα μηχανεύματα του νου.
«Αυτό που βλέπουμε είναι πάντα λιγότερο από αυτό που κοιτάμε» αναφέρει ο κύριος Βαΐτσης και το λέει σε διάφορες γλώσσες του κόσμου, μέσα από την τέχνη που είναι πανανθρώπινη, καθώς έχει συμμετάσχει σε εκθέσεις σε διάφορα μέρη: Τουρκία (2015-Corlu), Κύπρος (2016-Πρωταράς), Ηνωμένο Βασίλειο (2017-Λονδίνο), Ταϊβάν (2019-Taiwan), Σαουδική Αραβία (2023-Dammam).
Σταθμός στην πορεία του στάθηκαν τα μαθήματα trash art στο Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης, όταν ο καλλιτέχνης Θάνος Μαυροδής άπλωσε πάνω στο τραπέζι μπροστά στους συμμετέχοντες… σκουπίδια και είπε απλά: «Κάντε!». Η ήδη υπάρχουσα ενασχόλησή του με την τέχνη των σκουπιδιών στέριωσε, φούντωσε, άρχισε να παίρνει φιλοσοφικές και ποιητικές διαστάσεις, όπως οι σκέψεις και οι στίχοι που σημείωνε ως μαθητής στο μπλε τετράδιο και μοιραζόταν με φίλους.
Ξεχωρίζοντας ένα από τα πάνω από 100 έργα που έχει φιλοτεχνήσει ως σήμερα ο καλλιτέχνης της σκιάς – σκιέρ τον αποκαλούν οι φίλοι του – βλέπουμε την τρισδιάστατη φιγούρα ενός ποντικού (βλ. εικόνα 2) να πιάνει, να έχει στα χέρια του ένα κομμάτι τυρί, αλλά να φοβάται τη γάτα, που όμως προβάλλει μπροστά του μόνο ως σκιά, άπιαστη, άυλη, φανταστική…
Στο «Σπίτι της σκιάς», στον εκθεσιακό του χώρο στην παλιά Ξάνθη, που είναι ταυτόχρονα και το εργαστήρι του (Ορφέως 33), ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει τα έργα του και την τεχνική τους αλλά κυρίως μπορεί να προβληματιστεί και να συ-ζητήσει με τον κύριο Βαΐτση.
Τι είναι τέχνη (αυτό το πάντα επίκαιρο ερώτημα), τι είναι όμορφο, τι πετάμε, τι κάνουμε στο περιβάλλον, με τι αξίζει να ασχολούμαστε στη ζωή μας;
Ειδικά σε αυτό το τελευταίο, ο ίδιος ως πρώην μηχανικός περιβάλλοντος που ακολούθησε το όνειρό του και το «θέλω» του (χωρίς τους φόβους του ποντικού του έργου) στην trash art και τη shadow art, εύχεται στα παιδιά και τους νέους, που αποτελούν σταθερούς και δημιουργικά περίεργους επισκέπτες του:
«Να καταφέρουν να κάνουν στη ζωή τους αυτό που πραγματικά θέλουν! Αλλά πρώτα πρέπει να το βρουν, ψάχνοντας στο φως και στη σκιά! Κι αν το βρουν, αν παθιαστούν, είναι σίγουρο ότι θα το κάνουν και καλά!»
Οι φίλοι των σκιών, είτε αυτές αφορούν στο παραδοσιακό θέατρο σκιών είτε στη σύγχρονη τέχνη που διερευνά τις σκιές στη ζωή και τη ματιά μας, τρέξατε στην παλιά Ξάνθη, στο «Σπίτι της σκιάς» του καλλιτέχνη Τριαντάφυλλου Βαΐτση!
Νατάσα Μιχαηλίδου, αρχαιολόγος-μουσειολόγος-ξεναγός