«Όμορφος κόσμος ηθικός αγγελικά πλασμένος!»
Διονύσιος Σολωμός
Εποχή του λίθου, εποχή του χαλκού, εποχή του σιδήρου… Εποχή του πλαστικού! Από όταν εφευρέθηκε το πλαστικό στις αρχές του 20ου αιώνα, η ανθρωπότητα είδε τεράστιες αλλαγές, που ίσως δεν κατανοούμε στην περιορισμένη χρονικά ζωή μας.
Οι αλλαγές αυτές ήταν ίσως παρόμοιες, ως προς τη σπουδαιότητα και την επίδρασή τους, με τη στιγμή που ο προϊστορικός άνθρωπος πελέκησε την πέτρα που βρήκε δίπλα του ή έλιωσε το μέταλλο που εξόρυξε και έφτιαξε εργαλεία. Με μία βασική διαφορά βέβαια, ότι το πλαστικό δε βρίσκεται κάπου δίπλα μας, αλλά παράγεται από τον άνθρωπο σε εργαστήρια.
Σήμερα το πλαστικό έχει σχεδόν κυριεύσει τη ζωή μας, δημιουργώντας πρόσκαιρες λύσεις αλλά και τεράστια προβλήματα. Η διαχείριση των πλαστικών απορριμμάτων, η επανάχρηση ή ανακύκλωσή τους αποτελεί φλέγον ζήτημα για το πολυτραυματισμένο σύγχρονο φυσικό περιβάλλον.
Περιβαλλοντικές οργανώσεις κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, τονίζοντας ότι όλοι μας πια καταπίνουμε, κυρίως μέσα από το νερό που πίνουμε και την τροφή που τρώμε, ποσότητα (μικρο)πλαστικών που αντιστοιχεί σε μια πιστωτική κάρτα!
Μέσα σε αυτήν τη δύσκολη κατάσταση (και μεταξύ τεράστιων οικονομικών συμφερόντων) τι μπορούμε να κάνουμε στην καθημερινότητά μας; Τι μπορεί να κάνει ο καθένας, η καθεμιά μας, ενώ τρέχουμε για τον επιούσιο, αναλαμβάνοντας όλοι – μικροί και μεγάλοι – έναν ρόλο στην κοινωνία μας;
Ένα σχολείο, το Μουσικό Σχολείο Ξάνθης, παρά τα σοβαρότατα προβλήματα που αντιμετωπίζει με το κτίριο όπου στεγάζεται, αποφάσισε να ασχοληθεί και με αυτό το θέμα. Η κυρία Φωτεινή Κοκκίνη, φιλόλογος, και η κυρία Αντωνία Κοτσιμπού, μαθηματικός, ενέταξαν το Μουσικό Σχολείο ήδη από το σχολικό έτος 2023-24 στο διεθνές δίκτυο «Οικολογικά Σχολεία», ενώ φέτος υλοποιούν το πιλοτικό πρόγραμμα «Μειώνω το οικολογικό αποτύπωμα του σχολείου μου» της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού στο οποίο συμμετέχουν συνολικά 15 εκπαιδευτικοί και 50 μαθητές, περισσότεροι από κάθε άλλη χρονιά.
Όπως περιγράφει η κ. Κοκκίνη η προσπάθεια αυτή «…ξεκίνησε λόγω του μεγάλου προβλήματος της διαχείρισης των απορριμμάτων που αντιμετωπίζουμε στο σχολείο μας. Όπως σε κάθε Μουσικό Σχολείο, έτσι και στο δικό μας σερβίρεται καθημερινά φρέσκο φαγητό, με τη διαφορά ότι το δικό μας σχολείο δεν διαθέτει τραπεζαρία. Έτσι, η σίτιση πραγματοποιείται στην αυλή (σ.σ. που αποτελεί την πλατεία του χωριού Διομήδεια όπου βρίσκεται το σχολείο). Το αποτέλεσμα είναι ότι η διαχείριση των απορριμμάτων είναι εξαιρετικά δύσκολη λόγω χώρου, αλλά και λόγω γενικότερης παιδείας. Ταυτόχρονα το φαγητό αναγκαστικά σερβίρεται σε πλαστικές συσκευασίες. Συν τοις άλλοις, παρατηρήσαμε ότι πολλοί/ές μαθητές/τριες χρησιμοποιούν πλαστικά μπουκάλια νερού».
Η προσπάθεια ευαισθητοποίησης των παιδιών περιελάμβανε ποικίλες δράσεις, όπως σχολική συνέλευση, συμβολικό καθαρισμό της αυλής, παρακολούθηση ομιλιών αλλά και συμμετοχή σε διαγωνισμό του προγράμματος με τη δημιουργία ενός βίντεο από τα παιδιά, υπό τη διακριτική καθοδήγηση δύο εκ των εκπαιδευτικών του προγράμματος, του κου Παναγιώτου Κουτάκη και της κας Μαρίνας Θεοδωρίδου, με θέμα τις συσκευασίες μίας χρήσεως και πώς μπορούν να τις μειώσουν.
Το γεγονός ότι το βίντεο της ομάδας του Μουσικού Σχολείου Ξάνθης βραβεύθηκε με το 3ο βραβείο του διαγωνισμού αυτού είναι σίγουρα χαρμόσυνο.
Σίγουρα αποτελεί επιβράβευση των παιδιών που δούλεψαν γι’ αυτό, για το σενάριο, τη σκηνοθεσία, που έγιναν ηθοποιοί, που μοιράστηκαν τη δουλειά τους με το υπόλοιπο σχολείο και συζήτησαν για το ζήτημα των πλαστικών. Σίγουρα το χρηματικό έπαθλο για το σχολείο, που περιλαμβάνει η βράβευση, δε θα λύσει τα τεράστια προβλήματα του σχολείου, αλλά θα βοηθήσει λίγο στο να συνεχίσουν παιδιά και εκπαιδευτικοί τη δημιουργική τους πορεία.
Έτσι όπως κάνουν και πολλοί/ές στην κοινωνία μας, που συνεχίζουν παρά τις δυσκολίες, παρά τα όποια εμπόδια, φυσικά και τεχνητά, ακόμα κι όταν φαίνεται ότι κάποιες νοοτροπίες συμπολιτών μας δε θα αλλάξουν εύκολα ή ότι ο Δαβίδ δε θα μπορέσει να σκοτώσει ποτέ τον όποιο Γολιάθ.
Το κείμενο αυτό θα κλείσει με την απάντηση της κας Κοκκίνη στην ερώτηση για το τι πιστεύει ότι έμαθαν τα παιδιά και για το τι εύχεται για τη νέα χρονιά με αφορμή το πρόγραμμά τους, μαζί με την ευχή πάντα να υπάρχουν τέτοιοι εκπαιδευτικοί να «πλάθουν» τον χαρακτήρα των παιδιών μας:
«Στο πλαίσιο του περιβαλλοντικού μας προγράμματος τα παιδιά έμαθαν να συνεργάζονται, να οργανώνονται, να βάζουν στόχους και να αναζητούν λύσεις. Το σημαντικότερο: μπορεί να μη λύσουν το τεράστιο πρόβλημα της ρύπανσης από το πλαστικό, αλλά έμαθαν να έχουν ένα όραμα, να αγωνίζονται και να κάνουν ό,τι μπορούν, να μην καταθέτουν τα όπλα και να μην παρασύρονται από τη γενικότερη νοοτροπία που υπάρχει γύρω μας «Εγώ θα το λύσω; Αφού κανένας δεν κάνει τίποτα, δεν θα κάνω ούτε εγώ».
Για τη νέα χρονιά ευχόμαστε να αλλάξει έστω και λίγο η νοοτροπία μας, των μαθητών μας, των γονέων μας, ημών των ιδίων, να μάθουμε να σεβόμαστε τον συνάνθρωπό μας και το περιβάλλον, διότι αυτά τα δυο είναι αλληλένδετα. Να επηρεάσουμε όσους περισσότερους μπορούμε, στην οικογένεια, στη γειτονιά, στην πόλη μας. Να μάθουμε να αγαπάμε όλοι το καθαρό και το ωραίο, όχι μόνο στον ιδιωτικό μας χώρο, αλλά πρωτίστως στον δημόσιο. Να επιβραβευθούμε με την πράσινη σημαία των Οικολογικών Σχολείων. Και τελικά να γίνουμε πραγματικά ένα πράσινο σχολείο, ένα έξυπνο σχολείο χωρίς πλαστικά».
Νατάσα Μιχαηλίδου, αρχαιολόγος-μουσειολόγος-ξεναγός