Στην άκρη της Ελλάδας. Στην Οινόη Ορεστιάδας. Στον βόρειο Έβρο. Να φτάνεις εκεί και να βρίσκεις ό,τι αγαπάς. Δέσιμο, νοιάξιμο, αξίες, πίστη, προσπάθεια, επιμονή, δημιουργία, συνεργασία, σεβασμό, αγάπη.
Κι όλα αυτά να απευθύνονται – μεταξύ τόσων άλλων – και προς έναν καμπούρη, έναν ξυπόλητο, τον Καραγκιόζη μας!
Εκεί λοιπόν, στην Οινόη Ορεστιάδας ο Λαογραφικός Πολιτιστικός Σύλλογος «Το Κρασοχώρι» διοργανώνει κάθε χρόνο, με σθένος και γνώση, το Φεστιβάλ «Φανούρεια». Κάθε χρόνο, με πυρήνα το παρεκκλήσι του Αγίου Φανουρίου, στήνονται δράσεις για μικρούς και μεγάλους, για λάτρεις του χορού, της παράδοσης, της μουσικής αλλά και του θεάτρου σκιών.
Η συνεργασία του θιάσου «Τα παραμύθια του Καραγκιόζη» με τον Σύλλογο κρατάει χρόνια, καθώς ήδη από το 2016 είχαμε τη χαρά να δοκιμάσουμε την εβρίτικη φιλοξενία.
Παραστάσεις, εργαστήρια για παιδιά, εκθέσεις τιμούν τον προστάτη άγιο των καραγκιοζοπαιχτών και προσφέρουν κάθε χρονιά στην ακριτική κοινωνία της Ορεστιάδας παραμυθία και μέσω του ξυπόλητου ήρωα του μπερντέ.
Τον φετινό Αύγουστο (23-26/8/2025) η παρουσία του Καραγκιόζη στα Φανούρεια ήταν πολυήμερη και ακόμα πιο έντονη. Εκεί που ξεκινάει η Ελλάδα παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά «Τα υφαντά του Καραγκιόζη», που αποτελούν τμήμα της περιοδεύουσας από το 2020 έκθεσης «Όλες οι τέχνες για τον Καραγκιόζη».
Τα πρωτόφαντα υφαντά, φτιαγμένα σε παραδοσιακό αργαλειό 100 ετών από τις κυρίες Μπεδιά Χατζημουσταφά και Μπεντιχά Νταλή της ΚΟΙΝ.Σ.ΕΠ. Πλέτενο, είδε πλήθος κόσμου, ντόπιοι αλλά κι επισκέπτες.
Τα είδαν και εκατοντάδες παιδιά, μέλη Πολιτιστικών Συλλόγων απ’ όλη την Ελλάδα, που συμμετείχαν στις χορευτικές εκδηλώσεις του Φεστιβάλ. Μπήκαν μάλιστα στην έκθεση φορώντας τις παραδοσιακές φορεσιές τους, όπως αυτές που έφτιαχναν παλιά σε αργαλειούς άξια και πονεμένα χέρια.
Κατά τη διάρκεια της ξενάγησης στην έκθεση αυτών των νέων παιδιών συζητήθηκαν το πώς και το γιατί να γίνει μια τέτοια έκθεση, πώς εμπνέει το θέατρο σκιών καλλιτέχνες και δημιουργούς, ποιος είναι ο ρόλος του Καραγκιόζη στη σημερινή πραγματικότητα.
Ενώ όλες τις μέρες του Φεστιβάλ «έτρεχε» διαγωνισμός ζωγραφικής για παιδιά με θέμα τον Καραγκιόζη και την παρέα του, στις 24/8 έλαβε επίσης χώρα αφήγηση λαϊκών παραμυθιών, μύθων του Αισώπου και του Νασρεντίν Χότζα, από τα μέλη του θιάσου μας, με αφορμή και έναν νέο κύκλο πρωτότυπων παραστάσεων Καραγκιόζη του Απόστολου Δομτζίδη που ξεκίνησαν το καλοκαίρι, προσκαλώντας στον μπερντέ αυτούς τους δύο μεγάλους μυθοποιούς.
Η κορύφωση των δράσεων για τον Καραγκιόζη ήρθε στις 25/8, όταν δόθηκε η παράσταση «Κάποτε ριζώνουν και τα λόγια». Πρόκειται για μια παράσταση που είναι βασισμένη σε λαϊκό παραμύθι από την Ανατολική Θράκη και τον Πόντο. Ο κόσμος αγκάλιασε για άλλη μια χρονιά τον Καραγκιόζη και γέμισε τον προαύλιο χώρο του Συλλόγου δίπλα στο παρεκκλήσι.
Μικροί και μεγάλοι απόλαυσαν τα καμώματα του καμπούρη αλλά και τα τραγούδια του, στην προσπάθειά του να μας πείσει ότι όντως κάποτε ριζώνουν και τα λόγια…
Τι να γράψεις για τους εθελοντές που πλαισίωναν τις δράσεις, για τη φιλοξενία των ανθρώπων του Φεστιβάλ, των χορηγών, όλων όσων συμμετείχαν; Ό,τι και να ειπωθεί είναι λίγο.
Ίσως η κάμερα της εκπομπής «Για τα πανηγύρια» που αποτύπωνε στιγμές και λόγια αποδειχθεί καλύτερη στο να μεταφέρει τη χαρά, την επιμονή και το αποτέλεσμα του Φεστιβάλ Φανούρεια 2025. Και του χρόνου με υγεία!
Νατάσα Μιχαηλίδου, αρχαιολόγος-μουσειολόγος-ξεναγός